Zbirke

O Muzejima
Aktivnosti

Arheološka:

Helenistički period

Iz helenističkog perioda sačuvana je izuzetno značajna zbirka zlatnog nakita koju čine naušnice, masivni prsteni, ogrlice, privesci i slični predmeti, često sa ukrasima od poludragog kamena u kome su urezane različite predstave životinja vuka, lava, bika. Veoma se lako uočava stilsko jedinstvo kao i visok tehnološki nivo izrade ovih predmeta, što upućuje na zaključak da su proizvod vrhunskih majstora iz poznatih filigranskih antičkih radionica južne Italije. Sve ovo ukazuje na činjenicu da je stanovništvo Budve toga vremena veoma rano uspostavilo trgovačke i kulturne veze sa Grčkom i njenim okolnim kolonijama.

Veoma značajne su i dvije staklene bočice koje po stilu i načinu izrade predstavljaju tipične i rijetke primjerke helenističkog stakla.

Uz zlato i staklo izložen je manji fragment keramičke posude koji pripada starijem periodu. Pronađen je slučajno u šutu prilikom radova na Trgu palmi u Starom gradu. Uočava se figuralna predstava koja je urađena crvenom bojom na tamnoj osnovi, a vezuje se za period od VI – V vijeka prije nove ere.

Predmeti od bronze zauzimaju važno mjesto pri proučavanju grčke materijalne kulture i umjetnosti. Prilikom izrade ovih predmeta dostignut je visok zanatski nivo u tehnologiji obrade metala, što potvrđuje ilirsko-grčki šljem sa paragnatidama (dio šljema koji štiti obraze) kao i dijelovi oružja: koplja, noževi sa kanijama itd.

Bronzane dvojne drške situla koje imaju izlivke u obliku lavljih glava, kao i bronzane patere, pehari, drške bronzanih pehara, simpulumi. Svi oni po svojim stilskim karakteristikama i dekorativnim elementima predstavljaju tipične primjerke italske toreutike od IV – III vijeka prije nove ere.

Pored svoje upotrebne vrijednosti, fibule su predstavljale i dio nakita koji je služio kao kopča za odjevnu tkaninu. Urađene su od srebra u filigranskoj tehnici i dodatno ukrašavane poludragim kamenom.

Keramičko posuđe se javlja u širokom dijapazonu oblika sa prepoznatljivim načinom ukrašavanja. Krateri, oinochoe amfore, skifosi, olpe, gutusi, laginosi, razni oblici zdjela, tanjiri, krčazi i brojne druge posude gotovo u cjelini pripadaju jednoj od glavnih grupa helenističke keramike iz centra Gnathia na jugu Italije, po kome je ova vrsta keramike dobila svoje ime - gnathia keramika.

Posebno su zanimljivi među brojnim keramičkim predmetima megarski pehari sa svojim reljefnim ukrasima, kao i magenda posude izrađene u obliku ovna i ljudskog stopala, kao i predstave ljudskih figura, najčešće žena, rađene tehnikom pečene gline - terakote.

Rimski period

Rimska zbirka pokazuje izuzetno bogatstvo oblika. Raznolikošću i brojem izdvajaju se staklene posude iz I – III vijeka n.e., balsamarijumi – namijenjeni za mirise, amforiskosi koji su izrađivani u kalupima, raznolike i raznobojne boce i bočice, pehari, zdjele itd. Sve one uglavnom vode porijeklo iz Italskih radionica u kojima su često radili majstori sa Orijenta (Sidon, Aleksandrija). Jedan broj posuda najvjerovatnije potiče iz radionica Dalmacije i Panonije.

Tokom I i II vijeka n.e. Rimljani su primjenjivali ritual spaljivanja pokojnika, tako da posjedujemo znatan broj keramičkih, staklenih i kamenih urni – recipijenata. Često su za smještaj urni građene veće kamene konstrukcije sa komorama, nadgrobnim spomenicima sa natpisima, cipusima i reljefnim ukrasima.

Prilozi od keramike nisu ni brojni, ni raznovrsni poput staklenih. Svedeni su na nekoliko karakterističnih oblika. Riječ je o različitim oblicima zdjela, zatim tu su šolje, tanjiri, krčazi koji uglavnom potiču iz domaćih radionica.

Kolekciju rimskog nakita i ukrasnih predmeta umnogome čine prsteni i figura lava u ležećem položaju, izrađeni od ćilibara, zatim prsteni od zlata, srebra i staklene paste, kao i ogrlice, narukvice i privesci. Od predmeta koji su izrađeni od životinjskih kostiju zastupljene su: igle, kutijice, spatule kao i predmeti za igru - žetoni i kockice.

Medicinski instrumenti (pincete, lancete i kutija za medikamente), zatim paleta, fibule, teg, kao i mala bronzana figurina boginje Viktorije čine osnovu kolekcije bronzanih predmeta.

Veoma rijedak i značajan eksponat je svakako sunčani sat (gnomon) urađen od kamena. Djelimično očuvan sa neprecizno urezanim linijama sjenki za časovni sistem i bez metalne igle koja baca sjenku.

Numizmatika

Najstariji primjerci numizmatičke zbirke su novac kovan u grčkoj Apoloniji, ilirski sa likom kralja Balajosa iz risanske kovnce, kao i izuzetno značajan novčić kovan u beotijskoj Tebi.

Iz rimskog perioda impozantna je kolekcija srebrnog i bronzanog novca od kojeg najstariji pripada republikanskom periodu, a najmlađi periodu cara Arkadija.

Srednjevjekovni period

Arheološki materijal koji je pronađen tokom istraživanja u Starom gradu može donekle dočarati sliku života u Srednjem vijeku. Fragmenti zdjela i tanjira rađenih od dobro prečišćene gline sa glazurom koji su uglavnom rekonstruisani, kao i bronzane fibule sa predstavom ptica, hronološki se vezuju za period od VI – IX vijeka.

Etnografska

Zbirku čine eksponati koji predstavljaju dio tradicionalne kulture života na području budvanske opštine koja obuhvata četiri urbana naselja: Budva, Bečići, Sveti Stefan, Petrovac i sela (oblast Paštrovića, Maina, Pobora, Brajića). Eksponati etnografske zbirke su izloženi kao dvije tematske cjeline: gradska i seoska. Na osnovu izloženih eksponata može se steći utisak o nekadašnjem načinu življenja i privređivanja u samom gradu, kao i u njegovoj najužoj okolini.
Pribor za ribolov, navigacioni instrumenti – barometar, oktant sa kraja XVIII i početka XIX vijeka, log za određivanje brzine kretanja broda i ostali slični predmeti otkrivaju da su glavne privredne grane stanovnika Budve bile ribolov i pomorstvo.

Garnitura za sjedjenje iz XIX vijeka, prateći mobilijar, kao i porcelansko posuđe s kraja XVIII i početka XIX vijeka dočaravaju, uz ostale eksponate, stil i kulturu gradskog načina života.

Da se seosko domaćinstvo značajno razlikovalo od gradskog pokazuju nam eksponati s kraja XIX i početka XX vijeka.

Predmeti kao što su kandilo i ikona - triptih sa centralnom deizisnom kompozicijom iz XVI vijeka, drvene skrinje, kompleti muških i ženskih narodnih nošnji i dijelovi ženske paštrovačke nošnje, kao i srebrni nakit bili su sastavni dio kako seoskog, tako i gradskog domaćinstva. Naravno, razlika je postojala u kvalitetu, skupocjenosti materijala i tehnici izrade.

Oružje iz XVIII i XIX vijeka izuzetno bogate zanatske izrade ukazuje na odnos koji su muškarci ovog perioda imali prema tradiciji. Oružje stečeno u borbi, odnosno zaplijenjeno, nosilo se sa posebnim ponosom.

Izuzetno vrijedan eksponat svakako je Krstaš barjak porodice Ivanović iz 1916. godine, koji je poklon Marka Jovova Ivanovića iz Budve.

Etnografska zbirka svjedoči o životu, stvaranju i borbi stanovnika ovog područja za opstanak i napredak tokom svih društvenih, ekonomskih i istorijskih nedaća s kojima su se suočavali. Karakterističan način života, vjerovanja i običaji, enterijer i eksterijer kuća, izrazi i nazivi dijelova narodne nošnje, nakit i sl. bespovratno iščezavaju pred nama. Ovu specifičnu primorsku kulturu je potrebno sačuvati i njegovati za buduće generacije. Najveći značaj koji ova etnografska zbirka ima i može imati jeste čuvanje, afirmacija i edukacija o tradiciji i kulturi Budve i njenog područja.